Tiêu chảy là bệnh đường tiêu hóa thường gặp ở trẻ em, bệnh gây ra tình trạng mất nước, chất điện giải và có nguy cơ dẫn tới tử vong. Vậy điều trị tiêu chảy ở trẻ có những cách nào?

Cách điều trị tiêu chảy cho trẻ

Tình trạng tiêu chảy ở trẻ

Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều nước > 3 lần trong 24 giờ. Tiêu chảy cấp là tiêu chảy khởi đầu cấp tính và kéo dài không quá 14 ngày.

Nếu trẻ bị tiêu chảy trên 14 ngày gọi là tiêu chảy kéo dài, những trường hợp tiêu chảy xảy ra sớm ngay từ khi trẻ còn nhỏ, kéo dài thường được chuẩn đoán là tiêu chảy mãn tính.

Đa phần nguyên nhân dẫn đến tiêu chảy cấp ở trẻ em là do:

  • Virus: Rotavirus, Adenovirus, Norwalkvirus.
  • Vi khuẩn: E.coli, lỵ trực khuẩn, amip hoặc ngộ độc thực phẩm bởi độc tố của vi khuẩn nhiễm trong thực phẩm bị ôi thiu hoặc chế biến không đảm bảo vệ sinh.
  • Viêm đại tràng do Shigella, C.Difficile…
  • Do dùng thuốc kháng sinh.
  • Dị ứng đạm sữa bò, không dung nạp đường lactose…

Các nguyên nhân nguy cơ khác bao gồm: bình chứa sữa không đảm bảo vệ sinh, cho trẻ ăn bổ sung không đúng cách, nước hoặc thức ăn không đảm bảo vệ sinh, quy trình chế biến không sạch sẽ. Do không có thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi chế biến thức ăn và trước khi cho trẻ ăn.

Những cách điều trị tiêu chảy cho trẻ

Bệnh tiêu chảy ở trẻ em gây ra tình trạng mất nước mất điện giải, do đó việc điều trị cần phải phối hợp bù nước, bù điện giải với việc điều trị nguyên nhân gây bệnh. Với những trường hợp bệnh nhẹ, sau khi thăm khám, bác sĩ có thể kê đơn thuốc cho trẻ điều trị và theo dõi tại nhà.

Điều trị mất nước và điện giải

Mất nước, mất điện giải là hệ quả do tình trạng tiêu chảy gây ra, do đó cách điều trị hiệu quả, thường được sử dụng đó là cho trẻ uống Oresol.

  • Cách pha Oresol: Cần pha đúng theo chỉ dẫn trên bao bì sản phẩm, chỉ pha với nước đã đun sôi, không pha với các loại nước khác. Lưu ý cần phải pha đúng tỷ lệ, tuyệt đối không được pha ít nước hơn so với hướng dẫn.
  • Cách cho trẻ uống: Cho trẻ uống chậm, uống thay nước, thường uống từ 50 – 100ml (tương đương khoảng 10 – 20 muỗng cà phê) sau mỗi lần trẻ tiêu chảy.

Trẻ trên 6 tháng tuổi có thể thay Oresol bằng nước dừa, nước cơm, nước súp. Nếu trẻ từ chối uống hoặc bị ói ngay sau khi uống thì cần phải theo dõi sát tình trạng mất nước của trẻ.

Lưu ý rằng: Oresol dùng để điều trị tình trạng mất nước, điện giải do bệnh tiêu chảy gây ra, chứ không phải là thuốc điều trị tiêu chảy.

Điều trị tiêu chảy cho trẻ bằng thuốc

  • Thuốc kháng sinh: Do bệnh tiêu chảy ở trẻ em chủ yếu do virus gây ra, nên không cần phải sử dụng thuốc kháng sinh. Bởi thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn mà không có tác dụng tiêu diệt virus nên không có tác dụng trong điều trị tiêu chảy trẻ em do virus gây ra.
  • Thuốc kháng tiêu chảy: Không cần thiết sử dụng thuốc kháng tiêu chảy, vì có thể gây nguy hiểm cho trẻ. Ngoài ra, khi sử dụng thuốc cầm tiêu chảy sẽ che mất các triệu chứng. Từ đó, làm chậm trễ việc điều trị, khiến cho bệnh kéo dài, ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe của trẻ.
  • Men vi sinh Probiotics: Có thể làm giảm tiêu chảy xấp xỉ 01 ngày.
  • Kẽm: Không cần thiết sử dụng kẽm với những trẻ đủ dinh dưỡng và không có nguy cơ bị thiếu kẽm. Chỉ cần thiết đối với những trẻ có nguy cơ bị thiếu kẽm như là trẻ bị giảm cân nặng, trẻ đang trong đợt tiêu chảy cấp. Ngoài ra, kẽm còn có tác dụng làm giảm tái phát đợt tiêu chảy tiếp theo trong nhiều tháng sau đó.
  • Thuốc hạ sốt: Có thể dùng thuốc hạ sốt khi trẻ sốt trên 38,5 độ C. Thuốc an toàn thường được dùng là acetaminophen (paracetamol). Liều lượng 10-15mg/kg cân nặng mỗi 4-6 giờ/lần và không quá 6 lần trong 1 ngày. Ngoài ra có thể dùng thuốc giảm tiết nước trong phân như racecadotril hoặc diosmectite. Các thuốc này giúp bảo vệ niêm mạc ruột.

Những thuốc không được dùng trong điều trị tiêu chảy: không dùng thuốc chống nôn, cầm ỉa, thuốc kháng sinh. Chỉ dùng kháng sinh trong những trường hợp tiêu chảy phân máu, tả.

Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy cấp

Trong một số trường hợp, sau khi đã xác định được nguyên nhân gây bệnh, và có sự đồng ý của bác sĩ về việc chăm sóc bé tại nhà, mẹ có thể thực hiện những cách sau để điều trị tiêu chảy cấp cho bé:

Bổ sung men vi sinh cho trẻ

Cho bé uống đủ nước

Mẹ có thể cho bé uống dung dịch bù nước (ORS) theo đúng chỉ định của bác sĩ. Đồng thời, mẹ có thể cho bé uống thêm nước trái cây để cung cấp vitamin và bổ sung nước cho cơ thể. Trung bình một ngày bé cần uống 8-12 cốc nước, tương đương với 2-3 lít nước để bù lại lượng nước và điện giải đã mất đi;

Bổ sung đầy đủ chất

Thực hiện chế độ dinh dưỡng bình thường, đầy đủ và khoa học cho bé. Mẹ nên chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ hơn đẻ bé dễ tiêu hóa.

  • Đa số, trẻ bị tiêu chảy cấp (không dị ứng với sữa bò) đều có thể tiêu hóa các sản phẩm sữa bò nguyên chất nên mẹ không cần pha loãng sữa.
  • Mẹ nên cho trẻ ăn uống đầy đủ, kết hợp các thực phẩm chứa carbohydrate phức hợp (gạo, lúa mì, khoai tây,…), thịt nạc, trái cây, rau xanh,… tránh chế độ ăn BRAT (viết tắt của chuối, gạo, sốt táo và bánh mì nướng – Bananas, Rice, Applesauce and Toast), chỉ cho uống chất lỏng khiến bé thiếu chất, suy dinh dưỡng.
  • Tránh cho trẻ dùng các thực phẩm chứa các chất béo khó hấp thụ, các thức uống thể thao chứa nồng độ glucose và điện giải không phù hợp.
  • Bổ sung men vi sinh nhằm cung cấp lợi khuẩn cho hệ tiêu hóa.

Khi nào nên đưa trẻ đến bệnh viện

Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện để được các bác sĩ chẩn đoán và điều trị ngay khi bé có một trong các triệu chứng sau:

  • Phân lẫn máu
  • Trẻ có các dấu hiệu mất nước: rất khát, môi, da khô, khóc không có nước mắt…
  • Bỏ ăn, uống
  • Đau bụng dữ dội, dai dẳng, xuất hiện theo từng cơn
  • Nôn ói nhiều lần
  • Đi tiêu trên 8 lần trong 6 giờ
  • Trẻ yếu, mệt mỏi, thờ ơ
  • Trẻ ngủ li bì, khó đánh thức
  • Thóp của trẻ sơ sinh bị lõm
  • Dịch nôn có màu xanh
  • Tình trạng tiêu chảy không giảm sau 7 ngày…

Cách phòng ngừa bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ

Để ngăn ngừa và hạn chế sự lây lan bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ, bố mẹ nên lưu ý:

  • Trước và sau khi chăm sóc cho bé, mẹ cần rửa tay và khử khuẩn cẩn thận. Trẻ mắc bệnh và trong thời gian điều trị tiêu chảy cấp cần được chữa khỏi hoàn toàn trước khi đến trước hoặc nhà trẻ.
  • Khi xử lý phân của trẻ, tã và giấy lau cần được xử lý cẩn thận, quần áo, khăn, nệm dính phân cầm được giặt sạch.
  • Thức ăn cho bé cần có nguồn gốc rõ ràng, hợp vệ sinh, được nấu chín kỹ.
  • Không cho bé ăn lại thức ăn đã cũ.

Tiêu chảy ở trẻ em là một bệnh lý không gây nguy hiểm cho bé nếu được phát hiện và điều trị đúng cách. Khi trẻ mắc bệnh, bố mẹ cần đưa bé đến bệnh viện uy tín để được kiểm tra và điều trị sớm. Lưu ý, việc sử dụng thuốc và các liệu pháp bù nước, bù điện giải để điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ cần có chỉ định của bác sĩ.