Viêm da cơ địa là một bệnh lý ngoài da thường gặp, cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có phương pháp chữa viêm da cơ địa dứt điểm. Việc chữa trị còn gặp nhiều khó khăn, chỉ có thể giảm bớt triệu chứng khó chịu, phòng ngừa tái phát và biến chứng.

Điều trị viêm da cơ địa
Điều trị viêm da cơ địa gây ra cảm giác ngứa ngáy khó chịu

Bệnh viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa (Atopic dermatitis) còn được gọi với cái tên khác là bệnh chàm, eczema, bệnh sẩn ngứa besnier,… Đây là một căn bệnh mạn tính, xảy ra theo từng đợt và bắt đầu bởi các vết chàm ngứa trên da. Bệnh thường xảy ra ở những người có tiền sử hoặc trong gia đình có tiền sử mắc các bệnh liên quan đến cơ địa như: hen suyễn, viêm mũi dị ứng, viêm xoang, nổi mề đay, dị ứng thuốc,…

Bệnh lý này có thể xảy ra ở bất kỳ vùng da nào trên cơ thể như mặt, tay, chân, cổ, bụng, lưng, thậm chí là mông, vùng kín,… Tuy nhiên các vết chàm ngứa thường xuất hiện chủ yếu ở bàn tay, cánh tay, đùi, lưng, vùng cổ sau. Các vết chàm này thường chỉ xuất hiện rầm rộ vào một khoảng thời gian sau đó thuyên giảm và cứ thế tái phát ngày này qua năm khác.

Làn da bị viêm da cơ địa có triệu chứng thường gặp như: Da sần lên, khô ráp, ngứa, khiến bệnh nhân muốn gãi. Khi gãi nhiều, tổn thương bề mặt da kết hợp với vi khuẩn xâm nhập gây bệnh sẽ gây viêm nhiễm, sưng, chảy mủ,… Làn da bị tổn thương thường ngứa rất nghiêm trọng, đặc biệt vào ban đêm, đôi khi khiến bệnh nhân không thể ngủ được.

Hầu hết các trường hợp viêm da cơ địa đều không gây nguy hiểm đến sức khỏe. Tuy nhiên đây là căn bệnh ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của người bệnh.

Nguyên nhân gây ra bệnh

Một làn da khỏe mạnh sẽ duy trì được độ ẩm và bảo vệ cơ thể người khỏi vi khuẩn, các chất gây kích thích và dị nguyên. Viêm da cơ địa liên quan đến các đặc điểm di truyền ảnh hưởng lên khả năng miễn dịch này của da. Đặc điểm này khiến cho da dễ bị tấn công bởi các tác nhân từ môi trường bên ngoài. Ở trẻ em các dị nguyên đường tiêu hóa như thức ăn cũng có thể là nguyên nhân của bệnh lý viêm da cơ địa.

Dưới đây là một số nguyên nhân có thể gây ra căn bệnh này:

  • Di truyền: Nếu trong gia đình bạn có người đã từng mắc viêm da cơ địa và một số bệnh liên quan đến cơ địa khác, thì bạn cũng có khả năng cao mắc bệnh này.
  • Có tiền sử mắc các bệnh cơ địa như hen suyễn, viêm mũi – xoang dị ứng,…
  • Có tiền sử dị ứng với thức ăn hoặc thuốc: hải sản, ngũ cốc, trứng, sữa, thuốc giảm đau, thuốc an thần,…
  • Sức đề kháng yếu, da không được khỏe mạnh hoàn toàn cũng là một yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh.
  • Thói quen sinh hoạt thiếu khoa học: Lười tắm gội, tắm quá nhiều, ít vệ sinh da, thường xuyên tiếp xúc với bụi bặm, tác nhân gây ngứa,…
  • Sự ảnh hưởng của thời tiết và môi trường sống: Khi thời tiết thay đổi đột ngột, môi trường sống ô nhiễm cũng có thể gây nên bệnh.

Những ảnh hưởng của bệnh

Bệnh viêm da cơ địa thường kéo dài dai dẳng. Bệnh nhân cần được điều trị trong một khoảng thời gian dài, thường nhiều tháng đến nhiều năm để được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh vẫn có thể tái phát sau đó.

Bệnh viêm da cơ địa hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu. Điều quan trọng cần lưu ý là việc chẩn đoán sớm và điều trị sớm sẽ mang lại nhiều lợi ích.

Một số tác hại của căn bệnh này là: 

  • Gây ngứa ngáy, khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt cũng như giấc ngủ của người bệnh.
  • Bệnh mạn tính, tái phát thường xuyên và khó điều trị dứt điểm. Bệnh nhân phải sống chung với căn bệnh này trong một thời gian dài.
  • Gãi nhiều làm tổn thương da, đặc biệt là các vùng da nhạy cảm, tạo điều kiện cho vi sinh vật xâm nhập gây viêm da bội nhiễm.
  • Một số trường hợp bội nhiễm do virus có thể gây sốt, tổn thương các nội quan bên trong, đe dọa đến sức khỏe của người bệnh.
  • Nếu các vết chàm ngứa xuất hiện ở vùng mắt có thể gây ảnh hưởng đến thị lực.
  • Gãi nhiều và không được điều trị ngoài da sẽ dễ gây sẹo về sau, bệnh lan rộng gây ban đỏ toàn thân, khó điều trị.
  • Các biến chứng khác: bệnh nhân có thể sẽ bị suy hô hấp, hen suyễn, hen phế quản,…

Điều trị bệnh viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa không thể điều trị dứt điểm hay điều trị dựa vào nguyên nhân. Đây là một bệnh chủ yếu điều trị hỗ trợ để giảm ngứa, giảm các triệu chứng bên ngoài.

Dùng thuốc điều trị viêm da cơ địa

Thuốc dạng kem điều trị ngứa và giúp phục hồi làn da

  • Thông thường bác sĩ sẽ chỉ định corticoid dạng kem hoặc mỡ bôi trực tiếp lên da, sau bước dưỡng ẩm. Người bệnh cần sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Lạm dụng thuốc có thể gây ra nhiều tác dụng phụ, trong đó có mỏng da.
  • Một số loại kem khác chứa nhóm thuốc ức chế calcineurin như tacrolimus và pimecrolimus tác động lên hệ miễn dịch cũng được chỉ định sử dụng. Thuốc được sử dụng cho trẻ trên 2 tuổi, bôi trực tiếp lên da sau khi dưỡng ẩm, tránh tiếp xúc với ánh sáng mặt trời khi đang dùng thuốc. Tuy nhiên, các thuốc ức chế calcineurin được nghi ngờ làm tăng khả năng mắc ung thư mặc dù chưa đủ dữ kiện chứng minh.

Thuốc chống nhiễm trùng

  • Kháng sinh dạng kem bôi có thể được dùng khi bệnh nhân có biến chứng nhiễm khuẩn da trên nền các vết thương hở.

Thuốc kháng viêm

  • Ở một vài trường hợp bệnh nặng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc corticosteroid đường uống. Thuốc này có hiệu quả điều trị cao nhưng không được phép sử dụng kéo dài vì nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng.

Thuốc mới điều trị viêm da cơ địa nặng

  • Gần đây, tổ chức FDA đã cấp phép sử dụng cho một loại thuốc sinh học đường tiêm có tên gọi là dupilumab. Thuốc được lựa chọn khi bệnh nhân không đáp ứng với các biện pháp điều trị thông thường khác. Tuy nhiên, vì là loại thuốc mới nên chưa có nhiều báo cáo về cơ chế tác động cũng như các tác dụng phụ của nó. Thuốc dupilumab có giá thành khá cao.
Bôi thuốc, kem dưỡng ẩm để ngăn ngừa, giảm bớt các tác hại của bệnh

Phương pháp không dùng thuốc

Liệu pháp ánh sáng

  • Phương pháp này nên được áp dụng cho những bệnh nhân không đáp ứng với biện pháp điều trị tại chỗ hoặc tần suất tái phát bệnh cao. Liệu pháp ánh sáng đơn giản nhất được sử dụng là cho da tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Những loại ánh sáng khác như tia cực tím UVA, UVB cũng được chỉ định sử dụng đơn độc hoặc kết hợp với thuốc.

Băng ướt

  • Một phương pháp hiệu quả khác để điều trị bệnh viêm da cơ địa là quấn băng ướt quanh vùng da tổn thương sau khi đã bôi corticoid. Cách này thường được áp dụng cho những bệnh nhân có vùng tổn thương lan rộng và thường được thực hiện trong bệnh viện bởi những điều dưỡng có kinh nghiệm.

Điều trị cho trẻ

  • Định danh và tránh các tác nhân gây kích thích da
  • Tránh để da tiếp xúc với nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh
  • Dưỡng ẩm da cho trẻ bằng dầu, kem dưỡng ẩm hoặc các dạng thuốc mỡ.

Ngoài ra, bạn có thể áp dụng các cách sau tại nhà để hỗ trợ điều trị bệnh

  • Tắm nước ấm
  • Dưỡng ẩm
  • Không gãi
  • Dùng chất làm sạch dịu nhẹ
  • Mặc trang phục thoải mái
  • Nghỉ ngơi hợp lý, giảm căng thẳng
  • Dùng máy tạo độ ẩm

Dự phòng đợt cấp viêm da cơ địa

Một số điểm cần lưu ý để ngăn ngừa các đợt viêm da cấp và hạn chế tối thiểu tình trạng khô da như:

  • Dưỡng ẩm da ít nhất hai lần một ngày: sử dụng kem, mỡ hoặc dung dịch để dưỡng ẩm.
  • Xác định các yếu tố gây khởi phát bệnh và tránh tiếp xúc với chúng: một số tác nhân làm nặng hơn tình trạng của bệnh đã được xác định là mồ hôi, bụi, căng thẳng, béo phì, xà phòng, chất tẩy rửa. Trẻ em nên có thể mắc phải các đợt viêm da cấp khi ăn các loại thực phẩm nhất định như trứng, sữa, đậu nành và lúa mì. Cần lưu ý để phát hiện các tác nhân gây dị ứng và tránh sử dụng chúng.
  • Rút ngắn thời gian đi tắm: giới hạn thời gian tắm khoảng 10 đến 15 phút, nên dùng nước ấm, thay vì nước nóng.
  • Sử dụng xà phòng dịu nhẹ: không nên dùng những loại xà phòng khử mùi và khử khuẩn vì chúng làm mất lớp dầu tự nhiên của da dẫn đến khô da.
  • Lau khô sau khi tắm bằng khăn mềm và bôi kem dưỡng ẩm khi da vẫn còn đang ẩm ướt.

Bệnh viêm da cơ địa gây nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống và sinh hoạt, nếu không điều trị kịp thời và đúng cách sẽ gây hại đến sức khỏe của người bệnh. Người bệnh nên ăn uống, nghi ngơi hợp lý, áp dụng các biện pháp điều trị theo chỉ định của bác sĩ và tới trung tâm ý tế sớm nhất nếu bệnh tiến triển nặng hơn.