Estrogen là nội tiết tố đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì vẻ đẹp, tình dục và sinh sản của người phụ nữ. Thế nhưng nồng độ estrogen hay thay đổi chứ không phải cố định, lúc này sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của phụ nữ.

Estrogen là gì? vai trò đối với cơ thể

Estrogen là gì?

Estrogen là nội tiết tố nữ, được sản xuất chủ yếu từ buồng trứng bắt đầu từ tuổi dậy thì, một lượng nhỏ được sản xuất ở tuyến thượng thận và tế bào mỡ. Khi chị em mang thai, nhau thai cũng tạo ra estrogen.

Hormone estrogen di chuyển trong máu và hoạt động khắp nơi trên cơ thể. Estrogen định hình giới tính phái nữ như mọc lông mu, nở ngực và bắt đầu kinh nguyệt. 

Ngoài tầm quan trọng liên quan đến vấn đề sinh sản và tình dục (tuổi dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt, mang thai, mãn kinh); estrogen còn giúp kiểm soát cholesterol, góp phần bảo vệ sức khỏe xương và ảnh hưởng đến não bộ, tim, da, tóc, đường tiết niệu và khắp các mô trên cơ thể. 

Các loại hoocmon Estrogen chính 

Estrogen quan trọng đối với cơ thể nhưng đây chỉ là tên gọi cho một nhóm nội tiết tố nữ bao gồm: E1, E2 và E3. Cụ thể:

Estrone (E1)

Là một dạng estrogen chính mà cơ cơ thể tạo ra sau thời kỳ mãn kinh của phụ nữ. Lượng nhỏ estrone có hầu hết trong các mô cơ thể, chủ yếu là chất béo và cơ bắp. Cơ thể có thể chuyển đổi từ estrone thành estradiol và ngược lại. 

Estradiol (E2)

Estradiol là một loại mạnh nhất trong ba loại estrogen. Được sản xuất bởi buồng trứng của nữ giới với nhiều nhiệm vụ, trong đó duy trì hệ thống cơ quan sinh sản. Các vấn đề phụ khoa như lạc nội mạc tử cung, u xơ, ung thư ở phụ nữ và đặc biệt là ung thư nội mạc tử cung từ estradiol gây ra.

Estriol (E3)

Đây là một trong 3 loại estrogen và hoạt động yếu nhất. Nó là sản phẩm của quá trình khử của E1 và E2 và được phát hiện với nồng độ cao trong nước tiểu, đặc biệt ở nước tiểu người mang thai.

Nồng độ estrogen trong cơ thể con người và có thể thay đổi trong chu kỳ kinh nguyệt. Estrogen cũng tồn tại ở nam giới nhưng nồng độ estrogen thấp hơn nhiều so với nữ giới.

Estrogen có vai trò gì?

Nội tiết tố nữ estrogen tác động đến toàn bộ các yếu tố sinh lý, ngoại hình và sức khỏe của phái nữ. Cụ thể như sau: 

Tác động đến sinh lý 

Hoocmon estrogen tạo nên kinh nguyệt đều đặn hàng tháng, tạo ham muốn và duy trì thiên chức làm mẹ từ việc điều tiết và phát triển các cơ quan sinh nữ như: 

  • Buồng trứng: Điều tiết và sản xuất hoocmon estrogen chính là buồng trứng. Tại đây, hoocmon nữ estrogen có vai trò kích thích sự phát triển của các nang trứng có trong lớp vỏ buồng trứng. 
  • Âm đạo: Estrogen tiết ra và hoạt động mạnh mẽ giúp âm đạo thực hiện chức năng sinh dục của mình. Ngoài việc, giúp âm đạo hoàn thiện cấu tạo bên ngoài, estrogen còn tăng độ dày thành âm đạo và tăng độ axit để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn. Hoocmon estrogen giúp bôi trơn âm đạo tăng cường khoái cảm, tăng độ kích thích và giữ độ mềm mại cho âm đạo khi quan hệ. 
  • Ống dẫn trứng: Estrogen tham gia vào quá trình phát triển về độ dày, thành cơ ống dẫn trứng. Và hỗ trợ hoạt động co thắt các cơ giúp tinh trùng đến gặp trứng tăng khả năng thụ thai. 
  • Tử cung: Nội tiết tố estrogen làm tăng kích thước của nội mạc tử cung, hỗ trợ tăng cường lưu thông máu, hàm lượng protein và hoạt chất enzyme. Ngoài ra, chúng còn tăng cường và duy trì chất nhầy lót ở tử cung. Chưa dừng lại, estrogen còn kích thích các cơ ở tử cung và co bóp tạo nên các cơn co thắt hỗ trợ cho quá trình sinh con được thuận lợi. Vào ngày kinh nguyệt, hoocmon estrogen giúp quá trình đào thải các mô chết có trong cổ tử cung được dễ dàng. 
  • Cổ tử cung: Quá trình thụ tinh được hỗ trợ nhờ estrogen điều chỉnh dòng chảy và độ dày của dịch tiết niêm mạc tử cung. Từ đó tinh trùng di chuyển đến trứng được dễ dàng và thuận lợi hơn.
  • Các tuyến vú: Ngoài những bộ phận kể trên thì các tuyến vú cũng có liên hệ mật thiết với hoocmon estrogen. Vào thời điểm dậy thì,  estrogen có chức năng phát triển các ống dẫn tuyến vú giúp ngực to lên và làm thay đổi sắc tố của núm vú. Sự thay đổi lượng estrogen vào kỳ kinh nguyệt cũng gây ra hiện đau vú mà các bạn nữ thường gặp. Chúng còn giúp ngừng tiết sữa khi trẻ không còn bú mẹ.
Estrogen tác động đến nhiều sinh lý và ngoại hình với phụ nữ

Tác động đến ngoại hình 

Đến tuổi dậy thì, nồng độ hoocmon estrogen bên trong thay đổi tác động ra bên ngoài cơ thể nữ giới thường thấy qua các điểm sau: 

  • Xuất hiện mụn trứng cá ở nữ giới. Nguyên nhân xuất hiện mụn do khả năng ức chế quá trình sinh sản chất nhờn trên các tuyến da của hoocmon estrogen. 
  • Tiếp theo, estrogen hormon ảnh hưởng đến tóc và lông trên cơ thể. Lúc này tóc của nữ giới sẽ lâu dài và lông mềm, mỏng hơn nam giới. 
  •  Vóc dáng phụ nữ nhỏ nhắn hơn đàn ông nhờ vào sự hỗ trợ của estrogen giúp khung xương nhỏ và ngắn hơn. Và nội tiết tố nữ estrogen giúp xương chậu rộng hơn nam giới để sẵn sàng cho quá trình làm mẹ. 
  •  Estrogen nhạy cảm với insulin, một loại hoocmon ảnh hưởng đến lượng mỡ trong cơ thể và sự phát triển cơ bắp. Giúp đẩy nhanh quá trình đốt cháy chất béo trong cơ thể và giảm khối lượng cơ bắp tạo nên dáng người thon thả. 
  • Đường cong trên cơ thể nữ giới được tạo nên, nhờ vào sự hỗ trợ làm tăng quá trình lưu trữ chất béo xung quanh hông và đùi của nội tiết tố estrogen. 
  • Estrogen hoocmon còn có vai trò đặt biệt quan trọng đối sự thay đổi của thanh quản, giúp con người dễ nhận biết đâu là giọng nam hay giọng nữ. Ở nữ thanh quản sẽ nhỏ và dây thanh quản ngắn hơn tạo ra chất giọng thanh và cao hơn nam giới. 

Tác dụng đối với sức khỏe 

Ngoài việc tác động đến sinh lý, ngoại hình của một người, nồng độ estrogen còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Estrogen có mối liên hệ mật thiết với các bộ phận khác trên cơ thể như: 

  • Da: Estrogen không chỉ giúp tóc chắc khỏe và mềm mượt. Chúng còn tăng độ đàn hồi, hạn chế hiện tượng đứt gãy collagen giúp phái nữ có làn da căng mịn. Từ đó cải thiện chất lượng collagen, sắc tố da được hồng hào và ngăn quá trình lão hóa da ở nữ giới.
  • Xương: Estrogen có vai trò gắn kết canxi vào khung xương, giúp xương chắc khỏe và ngăn thoái hóa.
  • Gan: Tăng cholesterol tốt, giảm cholesterol xấu, duy trì cân bằng nội môi và chống lại các bệnh gan mạn tính. 
  • Tim: Cơ quan tim mạch hoạt động nhịp nhàng, làm giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch, đặc biệt xơ vữa động mạch. 
  • Não: Nội tiết tố estrogen giúp hoạt động trung hòa giữa các gốc tự do và duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định, tăng khả năng tập trung và kích thích phần não liên quan đến sự phát triển tình dục. 

Estrogen thấp thì cơ thế sẻ ảnh hưởng gì?

Nồng độ hormone estrogen giao động theo thời thời gian, estrogen thấp liên tục có nghĩa là bước vào thời kỳ tiền mãn kinh. Đôi khi lượng estrogen thấp làm chậm quá trình phát triển giới tính, điều này khiến nữ giới khó mang thai hơn. Và nồng độ estrogen cao bất thường cũng dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Sau đây là 2 tình trạng chính mà estrogen gặp phải: 

Khi estrogen thấp

  • Nữ giới giảm ham muốn tình dục
  • Estrogen giảm, âm đạo không được bôi trơn gây đau khi giao hợp
  • Thiếu hụt estrogen hoocmon làm mỏng các mô âm đạo, tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu 
  • Người thiếu estrogen có nguy cơ cao bị loãng xương và gãy xương 
  • Tóc xơ, móng tay dễ gãy và da bắt đầu xuất hiện các vết thâm, nám 
  • Phụ nữ bị rối loạn chu kỳ rụng trứng và chu kỳ kinh nguyệt
  • Tâm trạng thay đổi, dễ gắt gỏng, lo âu và trí nhớ suy giảm so với bình thường

Có quá nhiều estrogen

  • Nồng độ estrogen cao hơn bình thường làm tăng nguy cơ các bệnh u xơ tử cung, ung thư vú
  • Gây ra các vấn đề kinh nguyệt như: chu kỳ bất thường, ra huyết giữa kỳ, đa kinh và làm hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) tồi tệ hơn
  • Lượng nội tiết tố estrogen cao dẫn đến tăng cân, đặc biệt là quanh hông và eo 
  • Nữ giới có hormone nữ estrogen cao làm giảm ham muốn tình dục, rụng tóc, thay đổi tâm trạng 
  • Một số triệu chứng khác như: bụng đầy hơi, bàn tay và bàn chân lạnh, khó ngủ mệt mỏi,..
Bổ sung Estrogen từ những thực phẩm tự nhiên

Bổ sung estrogen cho cơ thể

Một số thực phẩm có chứa phytoestrogen, có thể ảnh hưởng đến mức độ estrogen trong cơ thể. Bao gồm các loại rau cải, đậu nành và một số thực phẩm có chứa protein đậu nành, các loại quả mọng, hạt và ngũ cốc, quả hạch, trái cây, rượu nho.

Một quan niệm sai lầm phổ biến là phytoestrogen có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, nhưng một số nghiên cứu xác nhận rằng các thực phẩm có chứa phytoestrogen được liệt kê ở trên có thể làm giảm nguy cơ ung thư, giảm bốc hỏa, cải thiện các triệu chứng mãn kinh khác và mang lại lợi ích sức khỏe khác.

Ngoài các thực phẩm giúp bổ sung Estrogen thì điều chỉnh lối sống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng nội tiết tố nữ cho cơ thể:

  • Ngủ đủ giấc
  • Tập luyện Yoga
  • Giảm Stress
  • Sống lành mạnh

Ứng dụng của các sản phẩm nội tiết Estrogen

Hiện để duy trì sắc đẹp và sinh lý nữ có thể sử dụng các sản phẩm tăng nội tiết estrogen giúp kéo dài thời gian bước vào kỳ mãn kinh. Các ứng dụng phổ biến là thuốc tránh thai và liệu pháp thay thế hormone.

Thuốc tránh thai

Thuốc tránh thai được nhiều người sử dụng với biện pháp ngừa thai, ứng dụng phổ biến của estrogen. Thuốc tránh thai chứa thành phần estrogen và nhóm progestin. Từ đó giúp ngăn ngừa quá trình rụng trứng và hỗ trợ niêm mạc tử cung không chảy máu nhiều trong kỳ kinh nguyệt. 

Một số trường hợp, bác sĩ kê toa thuốc tránh thai giúp bổ sung estrogen cho nữ giới. Các lợi ích mang lại như: 

  • Kinh nguyệt được điều hòa, không đến sớm hay quá trễ
  • Giảm chuột rút và chảy máu nặng trong chu kỳ kinh nguyệt 
  • Ngăn chặn sự phát triển của u nang buồng trứng và giảm nguy cơ ung thư buồng trứng 
  • Giảm nhẹ các triệu trứng khi đến tuổi tiền mãn kinh 
  • Bảo vệ buồng trứng, ngăn ngừa mang thai ngoài tử cung 
  • Giảm mức độ nghiệm trọng của mụn trứng cá vào thời điểm dậy thì 

Dù thuốc tránh thai giúp nồng độ estrogen không thiếu hụt ở nữ giới nhưng việc sử dụng thuốc trong thời gian dài đối diện với nhiều rủi ro như: đau tim, buồn nôn, đau đầu, chảy máu bất thường và có thể gây ung thư vú. 

Liệu pháp thay thế hormone 

Bước vào giai đoạn mãn kinh, lượng nội tiết tố estrogen không còn nhiều như trước. Lúc này liệu pháp thay thế hormone được sử dụng để tăng nồng độ estrogen và giảm một số triệu chứng của thời kỳ mãn kinh. 

Có 2 liệu pháp thay thế hormone chính (HT): 

  • Liệu pháp estrogen: Các bác sĩ kê đơn một lượng estrogen thấp dưới dạng thuốc viên hoặc miếng dán mỗi ngày. Estrogen cũng được kê dưới dạng kem, vòng đặt âm đạo, gel hoặc thuốc xịt.
  • Liệu pháp nội tiết tố estrogen progesterone/progestin (EPT): Hình thức này thường kết hợp liều lượng giữa estrogen và progesterone hoặc progestin một dạng tổng hợp progesterone.

Tuy nhiên, phương pháp điều trị này cũng mang một số rủi ro như: tăng nguy cơ ung thư vú, ung thư nội mạc tử cung, mắc các vấn đề về túi mật/sỏi mật, đông máu và đột quỵ,..

Liệu pháp hormone cũng được sử dụng để giúp những người chuyển giới muốn chuyển đổi giữa các giới tính, với estrogen thường được kê đơn để giúp những phụ nữ chuyển giới đang muốn phát triển các đặc điểm tình dục phụ nữ.

Do những rủi ro do loại trị liệu này gây ra, điều quan trọng là một quá trình trị liệu bằng hormone được theo dõi dưới sự giám sát chặt chẽ của các bác sĩ.