Mụn rộp môi hay Herpes môi (mụn nước ở môi) là vết phồng rộp nhỏ trên môi và xung quanh miệng. Bệnh nhiễm trùng do virus herpes simplex gây nên, bệnh gây đau và ngứa ở môi hoặc xung quanh miệng.

Mụn rộp ở môi: Nguyên nhân và cách điều trị
Mụn rộp ở môi cần điều trị sớm

Tổng quan về bệnh Herpes

Herpes hiện nay đã trở thành căn bệnh ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe cộng đồng. Bệnh do một loại virus HSV (Herpes Simplex Virus 1 hoặc 2) gây nên. Hai loại virus xâm nhập vào cơ thể thông qua màng nhầy và thường được tìm thấy trong mũi, miệng và bộ phận sinh dục. Bệnh lây truyền sang người khác thông qua việc tiếp xúc nước bọt, tinh dịch và dịch tiết âm đạo. Virus có thể gây ra mụn nước ở dương vật, bìu, âm đạo, hậu môn, miệng, môi.

Mụn rộp ở môi

Khi nhiễm bệnh, người bệnh sẽ xuất hiện những nốt rộp xung quanh miệng và nướu. Đây là một bệnh nhiễm trùng ở miệng, môi hoặc nướu do virus HSV (Herpes) gây ra. Virus HSV có 2 loại thường gây nên bệnh rộp môi là:

  • Virus HSV tuýp 1 (HSV-1), lan truyền chủ yếu do tiếp xúc với nước bọt của người bệnh hoặc tiếp xúc trực tiếp với vết thương trên da hoặc phần da mềm ở miệng.
  • Virus HSV tuýp 2 (HSV-2) thường lây lan qua đường tình dục và gây ra bệnh mụn rộp sinh dục. HSV-2 có thể xảy ra ở miệng nếu người bệnh quan hệ tình dục bằng đường miệng thì sẽ gây ra rộp miệng.

Khi nhiễm virus HSV, người bệnh sẽ có dấu hiệu loét miệng, tuy nhiên một số người khác không có triệu chứng gì. Sau 1 đến 3 tuần tiếp xúc với virus HSV, người bệnh sẽ có một số triệu chứng như sau:

  • Ngứa ở môi hoặc da xung quanh vùng miệng người bệnh, sau đó xuất hiện những nốt mụn nước gần môi và khu vực miệng;
  • Người bệnh sẽ ngứa ran gần môi hay khu vực miệng.
  • Trong một số trường hợp có thể bị viêm họng, sốt và cảm thấy đau khi nuốt.
  • Nổi mụn hoặc ban đỏ ở nướu, môi, miệng và họng. Các nốt rộp có thể mọc theo thành từng đám.

Lần đầu nhiễm virus có thể không biểu hiện mụn rộp. Tuy nhiên nếu biểu hiện, nó thường nghiêm trọng hơn những lần bùng phát sau này. Trong lần đầu phát bệnh, mụn rộp có thể lan tràn đến mọi nơi trong miệng.

Sau khi bị nhiễm, virus sẽ tồn tại trong cơ thể và trở bệnh tái đi tái lại suốt quãng đời còn lại của bạn.

Bệnh mụn rộp tái diễn thường phát triển ở mép môi. Giai đoạn tiền phát trong khoảng 6 đến 48 giờ đầu tiên khi mụn chưa mọc, bạn sẽ có cảm giác nhoi nhói, nóng, ngứa, tê, căng hoặc đau ở vùng nhiễm bệnh.

Con đường lây bệnh mụn rộp môi

Bạn có thể nhiễm virus gây bệnh mụn rộp ở môi khi tiếp xúc với những người bị nhiễm bệnh qua các hoạt động như hôn, dùng chung mỹ phẩm, ăn chung và quan hệ tình dục bằng miệng.

Đặc biệt, việc quan hệ tình dục không an toàn có thể tạo điều kiện lây truyền các virus gây bệnh tình dục như mụn cóc sinh dục, bệnh lậu, giang mai… Do đó, bạn cần thực hiện các biện pháp bảo vệ khi quan hệ để giảm nguy cơ nhiễm bệnh.

Một khi bị nhiễm virus herpes môi, bạn sẽ không thể loại bỏ hoàn toàn chúng ra khỏi cơ thể. Điều này nghĩa là bệnh mụn rộp môi của bạn sẽ có thể tái phát dù đã được điều trị. Một số yếu tố làm tăng khả năng tái phát bệnh, bao gồm:

  • Tiếp xúc với ánh mặt trời, đặc biệt vùng môi
  • Căng thẳng hay mệt mỏi
  • Bị nhiễm bệnh khác, chẳng hạn như cảm cúm
  • Dị ứng thực phẩm
  • Điều trị các bệnh răng miệng hoặc bị tổn thương vùng môi, nướu
  • Suy giảm miễn dịch
  • Phẫu thuật thẩm mỹ, ví dụ như xóa sẹo hay làm mịn da bằng tia laser
  • Mang thai hoặc thay đổi hormone ở nữ giới do chu kỳ kinh nguyệt.

Điều trị bệnh mụn rộp môi

Thông thường các triệu chứng của bệnh mụn rộp ở miệng có thể tự khỏi mà không cần điều trị trong vòng 1 đến 2 tuần. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người bệnh có thể thực hiện một số phương pháp điều trị bệnh rộp môi như:

Dùng thuốc

  • Việc dùng thuốc cần có kê đơn từ bác sĩ điều trị, một số loại thuốc bác sĩ sẽ kê cho người bệnh như: Thuốc kháng virus để giúp giảm đau và khiến các triệu chứng thuyên giảm hơn (như: Acyclovir; Famciclovir; Valacyclovir) ngay từ khi có các dấu hiệu cảnh báo của bệnh mụn giộp.
  • Người bệnh cũng có thể dùng aspirin, acetaminophen, ibuprofen nhằm làm giảm đau.
  • Dạng kem bôi da chống siêu vi rút ngắn thời gian phát bệnh một vài giờ đến một ngày. Penciclovir và acyclovir là kem thoa ngoài da rất hữu hiệu khi bùng phát bệnh herpes.
Acyclovir kem điều trị virus Herpes

Thuốc có thể uống hàng ngày để ngăn cản bệnh tái phát đặc biệt ở những người thường xuyên phát bệnh đau đớn.

Nếu hệ miễn dịch của bạn yếu và bị phát bệnh, bạn có thể cần dùng thuốc liều cao để kiểm soát các triệu chứng và liều hàng ngày để ngăn chặn bệnh tái phát.

Dù rất hiếm nhưng trẻ em và người lớn có hệ miễn dịch yếu cũng có thể phải dùng kháng sinh trong những giai đoạn mụn rộp nghiêm trọng để chữa trị bội nhiễm vi khuẩn.

Thực phẩm

  • Lô hội: Thuộc tính kháng khuẩn có trong lô hội có tác dụng chữa bệnh mụn rộp ở miệng. Lô hội sẽ giúp làm dịu da và chữa lành vết thương. Bôi lô hội vào vị trí mụn rộp sẽ giúp bạn nhanh chóng khỏi bệnh.
  • Sữa chua: Giúp chống lại virus HSV gây mụn giộp và đẩy nhanh quá trình lành bệnh. Cách sử dụng là người bệnh bôi sữa chua lên khu vực bị nhiễm. Để một lúc rồi rửa sạch bằng nước.
  • Sữa: Canxi và chất béo có trong sữa sẽ giúp chống lại các virus gây nhiễm trùng, giúp bạn chóng khỏi bệnh. Tương tự như sữa chua, bạn nên thoa sữa lên môi một lúc rồi rửa sạch.
  • Tỏi: Tỏi có thể được sử dụng để điều trị mụn rộp. Các thành phần enzyme và chống virus có trong tỏi sẽ điều trị mụn rộp ở miệng một cách hiệu quả, nhanh chóng.

Những lưu ý khi điều trị bệnh

Giai đoạn đầu tiên của mụn rộp có thể rất đau đớn gây khó khăn khi ăn, uống, và ngủ. Trẻ em bị sốt và có nhiều mụn rộp lở loét trong miệng có thể cần phải được khuyến khích uống nước và các chất lỏng khác để tránh mất nước.

Người lớn và trẻ lớn ở giai đoạn đầu tiên của mụn rộp đau đớn có thể đôi khi cần một toa thuốc súc miệng mạnh để giảm đau.

Tránh để đôi môi của bạn tiếp xúc ánh sáng mặt trời quá lâu. Sử dụng kem chống nắng cho môi ở mọi thời điểm (bằng son dưỡng môi) và bảo vệ khuôn mặt của bạn khỏi ánh nắng mặt trời.

Điều trị bổ sung

Có thể điều trị thêm một số thuốc bổ sung nếu bạn muốn giảm bớt các triệu chứng bệnh.

Khi phát bệnh có thể dùng bổ sung Vitamin C, lysine bổ sung và chanh bạc hà để trợ giúp cho cơ thể. Vitamin C có thể ở dạng thuốc viên uống, trong kem bôi cục bộ, hoặc dạng lỏng dùng cho mụn rộp. Lysine bổ sung ở dạng thuốc viên và chanh bạc hà có sẵn trong kem bôi ngoài da.

Kem bôi kẽm oxit có tác dụng làm giảm thời gian phát bệnh.

Cách phòng tránh bệnh

Để giảm nguy cơ mắc các bệnh xã hội nói chung và bệnh mụn rộp ở miệng nói riêng, mọi người:

  • Không nên quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng với những người có nguy cơ mắc bệnh.
  • Khi quan hệ tình dục, bạn cần duy trì mối quan hệ một vợ một chồng với người không bị nhiễm mụn rộp sinh dục
  • Dùng bao cao su đúng cách mỗi khi quan hệ tình dục. Tuy nhiên, bao cao su không thể che hết được tất cả vùng lở mụn rộp. vì vậy tốt nhất là nên đợi sau khi đã điều trị bệnh.
  • Nếu có quan hệ với người bị mụn rộp sinh dục, bạn có thể giảm nguy cơ bị nhiễm bệnh mụn rộp nếu bạn tình uống thuốc chống mụn rộp hàng ngày. Tuy nhiên, tuyệt đối không nên quan hệ tình dục qua âm đạo, hậu môn hoặc miệng khi bạn tình của bạn có các triệu chứng của mụn rộp.
  • Rửa tay bằng xà phòng và nước ấm thường xuyên, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh; giữ vùng da bị rộp sạch sẽ và khô ráo. Tránh cạo vùng da bị ảnh hưởng bởi vì có nguy cơ lan virus HSV sang vùng da không bị tổn thương.
  • Học cách phát hiện các triệu chứng ban đầu, bởi việc dùng thuốc kháng virus HSV gây bệnh mụn rộp sớm có thể làm giảm thời gian mắc bệnh;
  • Đến ngay cơ sở y tế nếu các triệu chứng nặng hơn, bạn bị sốt hoặc có mủ chảy ra từ nốt rộp; đau đầu dữ dội, thở gấp, đau mắt hoặc ánh sáng gắt làm bạn khó chịu; bệnh tái phát nhiều hơn 4 – 6 lần mỗi năm.
  • Tránh và học cách đối phó với căng thẳng, stress về thể chất và tinh thần. Nguyên nhân là bởi sự căng thẳng có thể làm hệ miễn dịch yếu đi và khiến virus gây bệnh mụn rộp ở miệng có cơ hội quay trở lại;
  • Ăn các thức ăn có lợi cho sức khỏe. Ngủ đủ giấc và tập thể dục đầy đủ; không nên dùng chung các dụng cụ vệ sinh cá nhân.
  • Tránh phơi nắng quá lâu hoặc để da bị cháy nắng, bởi ánh nắng mặt trời có thể làm bệnh tái phát. Nếu phải ra ngoài thì thoa kem chống nắng.