Polyp đại tràng là một bệnh lý liên quan tới đường tiêu hóa mà nhiều người mắc phải. Bệnh cần được phát hiện và điều trị sớm, tránh phát triển thành ung thư ảnh hưởng lớn tới sức khỏe.

Polyp đại tràng: nguyên nhân và cách điều trị
Polyp đại tràng

Polyp đại tràng là bệnh gì?

Polyp đại tràng là một khối nhỏ các tế bào hình thành trên niêm mạc đại tràng (ruột già). Các khối polyp có thể khác nhau về kích thước, có cuống hoặc không và gây ra những tác động khác nhau đến cơ thể.

Hầu hết các polyp đại tràng đều ở trạng thái lành tính, tuy nhiên, kích thước khối u càng lớn thì càng nguy hiểm. Một tỷ lệ nhất định có thể tiến triển thành ung thư đại tràng, có thể gây tử vong.

Polyp đại tràng có thể được phân thành 3 loại:

  • Polyp tăng sản chiếm khoảng 90%, thường xảy ra nhất ở vùng đại tràng sigma ở người trưởng thành và thường lành tính, không phát triển thành ung thư.
  • Polyp u tuyến chia thành u tuyến ống, u tuyến ống nhung mao. Khả năng ung thư ở các polyp u tuyến là cao hơn so với nhóm polyp tăng sản.
  • Polyp ác tính là polyp được ghi nhận tồn tại tế bào ung thư khi soi dưới kính hiển vi.

Polyp đại tràng thường không gây ra triệu chứng. Điều quan trọng là phải tầm soát thường xuyên, chẳng hạn như nội soi đại tràng bởi vì polyp đại tràng phát hiện ở giai đoạn sớm thường có thể được cắt bỏ hoàn toàn và an toàn. Việc phòng ngừa tốt nhất cho ung thư đại tràng là tầm soát polyp thường xuyên.

Nguyên nhân gây ra Polyp đại tràng

Nguyên nhân gây polyp đại tràng chính xác vẫn chưa được xác định nhưng sự phân chia và phát triển tế bào nhiều hơn bình thường được xem là lý do chính.

Định kỳ, cơ thể điều hòa sự tăng trưởng và phân chia của các tế bào mới nhằm thay thế những tế bào cũ bị hư hỏng hoặc không còn cần thiết. Tuy nhiên, trường hợp các tế bào mới này phát triển quá mức khi không cần thiết dẫn đến hình thành và phát triển polyp ở bất kỳ khu vực nào của đại tràng.

Những yếu tố được xem là nguy cơ khiến cho niêm mạc đại tràng tăng sinh bất thường và hình thành khối u là:

  • Đột biến gen có thể là tác nhân dẫn đến mô bào phát triển bất thường và hình thành khối polyp.
  • Tuổi tác và giới tính có thể là yếu tố tác động đến sự hình thành polyp đại tràng bởi có khoảng 90% người trên 50 tuổi bị polyp đại tràng với tỷ lệ nữ giới thấp hơn nam.
  • Những gia đình có người thân bị polyp đại tràng sẽ có khả năng mắc bệnh cao hơn người bình thường.

Ngoài những nguyên nhân trên thì những yếu tố khác cũng có thể hình thành polyp đại tràng bao gồm:

  • Thừa cân, béo phì, cân nặng tăng nhanh trong thời gian hoặc có chế độ ăn thiếu khoa học, thường xuyên ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ, không hợp vệ sinh,…
  • Ít vận động, nằm hoặc ngồi nhiều, thức khuya, căng thẳng, nghiện rượu, thuốc lá,…
  • Mắc các bệnh như hội chứng Gardner (hội chứng đa polyp gia đình), hội chứng Peutz-Jeghers (bệnh gây polyp ruột, tăng khả năng ung thư đại tràng), bệnh Crohn, viêm đại trực tràng,….

Các triệu chứng của polyp đại tràng

Hầu hết các polyp đại tràng không có triệu chứng. Bác sĩ có thể phát hiện nó khi đang kiểm tra định kỳ hoặc cố gắng để chẩn đoán một bệnh khác. Tuy nhiên, khi các triệu chứng xuất hiện có thể bao gồm:

  • Chảy máu từ trực tràng: Máu có thể dính trên đồ lót hoặc giấy vệ sinh sau khi đi cầu. Đây có thể là một dấu hiệu của polyp đại tràng hoặc ung thư hoặc các bệnh khác, chẳng hạn như bệnh trĩ hay nứt hậu môn.
  • Thay đổi thói quen đại tiện: Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài hơn một tuần có thể chỉ ra sự hiện diện của một polyp to ở đại tràng. Tuy nhiên, một số bệnh lý khác cũng có thể gây ra những thay đổi trong thói quen đi cầu.
  • Thay đổi màu phân: Máu có thể biểu hiện thành những vệt đỏ trong phân hoặc làm cho phân có màu đen. Một sự thay đổi về màu sắc cũng có thể gây ra bởi các loại thực phẩm, thuốc men.
  • Đau, buồn nôn hoặc nôn (hiếm): Một polyp đại tràng lớn có thể gây cản trở đường ruột của bạn, dẫn đến quặn đau bụng, buồn nôn và ói mửa (tắc ruột).
  • Thiếu máu: Chảy máu từ polyp có thể xảy ra từ từ theo thời gian mà không thể nhìn thấy máu trong phân của bạn. Chảy máu mạn tính gây thiếu sắt để sản xuất các chất cho phép hồng cầu mang oxy đến cơ thể của bạn (hemoglobin). Kết quả là thiếu máu do thiếu sắt, có thể làm cho bạn cảm thấy mệt mỏi và khó thở.
Cắt polyp là phương pháp thường được chỉ định điều trị

Cách điều trị polyp đại tràng

Khi phát hiện các khối polyp hình thành từ ruột già cho đến trực tràng thì bác sĩ sẽ khuyến cáo bệnh nhân cắt bỏ để hạn chế tối đa những biến chứng nguy hiểm về sau. Hiện nay, việc cắt bỏ polyp được thực hiện thông qua nội soi đại trực tràng được áp dụng phổ biến với hầu hết các bệnh nhân bởi phương pháp này mang lại sự an toàn và hiệu quả điều trị cao.

Các phương pháp bao gồm:

  • Cắt bỏ trong quá trình tầm soát. Hầu hết các polyp có thể được loại bỏ bằng cách sinh thiết hoặc bằng một vòng thắt cắt polyp.
  • Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu. Polyp quá lớn hoặc không thể cắt an toàn trong khi tầm soát thường được cắt bỏ bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (Phẫu thuật nội soi, cắt qua ngã hậu môn TEO).
  • Cắt đại và trực tràng. Nếu bạn có một hội chứng di truyền hiếm gặp, như FAP, bạn có thể cần phải phẫu thuật để loại bỏ đại trực tràng (cắt toàn bộ đại trực tràng).

Nếu bạn đã có một polyp tuyến hoặc một polyp răng cưa, bạn có nguy cơ cao mắc bệnh ung thư đại tràng. Mức độ nguy cơ phụ thuộc vào kích thước, số lượng và đặc điểm của các polyp tuyến đã được cắt bỏ.

Việc điều trị cắt bỏ polyp cần phải được thực hiện tại các cơ sở đảm bảo uy tín để đảm bảo an toàn và phòng tránh được những rủi ro hậu phẫu thuật.

Bạn sẽ cần phải theo dõi polyp. Bác sĩ có thể đề nghị nội soi:

  • Trong 5 năm nếu bạn chỉ có một hoặc hai u tuyến nhỏ
  • Trong 3 năm, nếu bạn có nhiều hơn hai u tuyến, u tuyến có kích thước 0,4 inch (khoảng 1 cm) hoặc lớn hơn, hoặc u tuyến với đáy rộng (villous)
  • Trong thời hạn 3 năm, nếu bạn có nhiều hơn 10 u tuyến
  • Trong vòng 6 tháng, nếu bạn đã có một u tuyến rất lớn hoặc một u phải được cắt bỏ thành nhiều miếng

Điều quan trọng là bạn phải chuẩn bị đại tràng thật sạch trước khi nội soi. Nếu phân vẫn còn trong ruột sẽ cản trở tầm nhìn của bác sĩ nội soi, có thể bạn sẽ cần nội soi đại tràng theo dõi sớm hơn so với các hướng dẫn cụ thể.

Phòng bệnh polyp đại tràng

Để phòng ngừa bệnh polyp đại trực tràng, bạn cần chú ý đến một số yếu tố như sau:

  • Nội soi đại trực tràng theo dõi thường xuyên với những người đã phát hiện polyp tuyến.
  • Ăn nhiều rau, củ, quả và ngũ cốc, hạn chế lượng chất béo trong khẩu phần hàng ngày.
  • Xây dựng thói quen sống, sinh hoạt lành mạnh, không rượu, bia, thuốc lá, tăng cường vận động, luyện tập thể thao và kiểm soát tốt cân nặng của cơ thể.
  • Thực hiện khám và sàng lọc polyp – ung thư đại trực tràng với những người trên 50 tuổi, đặc biệt là những gia đình có tiền sử người thân bị bệnh.

Polyp trực tràng là vấn đề tiêu hóa có thể gặp phải ở mọi đối tượng, có thể lành tính hoặc ác tính. Chính vì vậy, việc phát hiện và điều trị sớm giúp giảm tối đa nguy cơ tiến triển thành ung thư. Để có kết quả thăm khám, điều trị hiệu quả, người bệnh nên tìm đến những cơ sở y tế uy tín với đội ngũ bác sĩ có trình độ chuyên môn cao.