Thiểu năng tuần hoàn não là bệnh lý phổ biến không chỉ gặp ở lứa tuổi trung niên, người cao tuổi mà ngày nay bệnh có xu hướng trẻ hóa. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến năng suất lao động mà chất lượng cuộc sống cũng bị suy giảm.

Thiểu năng tuần hoàn não
Thiểu năng tuần hoàn não

Thiểu năng tuần hoàn não là gì?

Thiểu năng tuần hoàn não hay còn gọi là suy giảm tuần hoàn máu não, một tình trạng lượng máu lưu thông lên não giảm, làm giảm sự cung cấp oxy và các chất dinh dưỡng nuôi não khiến cho tế bào thần kinh thiếu năng lượng để hoạt động, từ đó gây ảnh hưởng đến các hoạt động chức năng của não.

Thiểu năng tuần hoàn não và đột quỵ thường xảy ra ở lứa tuổi từ 40 trở lên, nhưng thống kê hiện tại cho thấy bệnh này đang ngày càng có xu hướng trẻ hóa. Nguyên nhân chính là do cuộc sống hiện đại và công nghệ phát triển nên giới trẻ hiện nay đang phải lao động bằng trí óc vất vả hơn, cường độ làm việc, học tập cao tạo nên áp lực lớn lên não bộ và cơ thể. Khẩu phần ăn uống thiên về chất đạm, chất béo, dầu mỡ và thức ăn chế biến nhanh, thức ăn chứa chất bảo quản dẫn đến nguy cơ tăng cholesterol, mỡ trong máu, gây hẹp và tắc mạch máu não. Giới trẻ cũng càng ngày càng có xu hướng lười vận động, lười tập luyện thể thao và chủ quan vào sức trẻ nên thường ngó lơ những cảnh báo của cơ thể.

Thiểu năng tuần hoàn não ở mức độ nhẹ gây chóng mặt, mất sức lực, suy giảm trí nhớ, kém tập trung và không khống chế được cảm xúc làm ảnh hưởng đến công việc, học tập và các mối quan hệ xã hội. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh sẽ nói lắp, bị mất trí nhớ, tâm thần không ổn định và có khả năng bị đột quỵ dẫn đến tàn tật hoặc tử vong.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây ra tình trạng thiểu năng tuần hoàn máu phổ biến nhất là:

  • Ảnh hưởng của bệnh lý xơ vữa động mạch khiến các mao mạch dẫn máu bị hẹp lại và làm chậm, tắc quá trình lưu thông máu. Đây cũng là nguyên nhân chính gây bệnh, chiếm tới khoảng 60 – 80% ca bệnh.
  • Mạch máu bị dị dạng hoặc viêm tắc động mạch.
  • Ảnh hưởng từ các chấn thương như thoát vị đĩa đệm tại cột sống cổ, thoái hóa đốt sống cổ,… khiến mạch máu bị chèn ép và hạn chế quá trình tuần hoàn máu lên não bộ.
  • Các chèn ép từ bên trong não bộ như u não, u dây thần kinh số 8 hay các bệnh lý thần kinh khác.
  • Người bệnh bị rối loạn về huyết áp.
Đau đầu, rối loạn giấc ngủ là biểu hiện của bệnh

Những biểu hiện của bệnh

Bệnh thiểu năng tuần hoàn não có những triệu chứng sau đây:

  • Đau đầu: Là triệu chứng thường gặp của chứng thiểu năng tuần hoàn não (chiếm 90%) và cũng là triệu chứng xuất hiện sớm nhất. Tính chất của những cơn đau đầu này là đau vai gáy, vùng chẩm, đôi khi bị đau nửa đầu và âm ỉ từng cơn.
  • Rối loạn về giấc ngủ: mất ngủ, giấc ngủ chập chờn không ngon giấc.
  • Chóng mặt: Người bệnh khi đi hoặc đứng loạng choạng, chếnh choáng như say sóng. Hoặc có cảm giác hoa mắt, tối sầm mặt khi thay đổi tư thế đột ngột. Hiện tượng chóng mặt thường kèm theo chứng buồn nôn, sợ tiếng ồn, sợ ánh sáng.
  • Dị cảm: Người bệnh có cảm giác không thật, bất thường như tê bì ở đầu ngón tay, cảm giác kiến bò, cảm giác như ve kêu, cối xay lúa trong tai, tiếng này tồn tại cả ngày lẫn đêm, ảnh hưởng đến mọi sinh hoạt, giấc ngủ và sức khỏe của người bệnh.
  • Rối loạn sự chú ý: giảm sự chú ý, hay đãng trí hoặc chỉ chú ý đến một việc nào đó mà không liên quan với hoàn cảnh hiện tại.
  • Rối loạn cảm xúc: dễ cáu giận, dễ xúc động, không kiềm chế được cảm xúc.
  • Rối loạn trí nhớ: Người bệnh còn có biểu hiện suy giảm trí nhớ, mất/giảm khả năng sắp xếp sự việc theo trình tự thời gian.

Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp các triệu chứng khác như: giảm thính lực, ù tai thoáng qua 1 bên hoặc 2 bên, giật nhãn cầu, hội chứng tiền đình.

Lưu ý: Hầu hết các triệu chứng của thiểu năng tuần hoàn não sẽ biến mất trong vòng 1 giờ, nhưng cũng có thể kéo dài đến 24h. Tuy nhiên, nếu thiểu năng tuần hoàn não kéo dài sẽ gây ra trường hợp đột quỵ, ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh.

Lúc này, người bệnh nên thăm khám sớm để làm các xét nghiệm cần thiết giúp chẩn đoán và điều trị kịp thời, phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Sự nguy hiểm của bệnh

Đột quỵ não

  • Đây là một trong những hậu quả của thiểu năng tuần hoàn não kéo dài thường gặp và để lại nhiều hệ lụy nhất. Nguyên nhân là do xơ vữa động mạch kéo dài, không được phát hiện và điều trị kịp thời. Khi các mảng xơ vữa này lớn dần và bong vỡ ra, tiểu cầu sẽ bao bọc xung quanh, hình thành nên cục máu đông. Cục máu này sẽ phát triển tới mức có thể bít kín lòng động mạch não khiến cho người bệnh gặp phải tình trạng đột quỵ. Cùng với đó, các tế bào não không được cung cấp đủ máu để hoạt động có thể chết đi, giảm khả năng điều khiển hoạt động của các cơ quan trong cơ thể.
  • Khả năng hồi phục của người bệnh còn phụ thuộc vào việc phát hiện và xử lý cơn đột quỵ nhanh hay chậm. Nếu người bệnh được cấp cứu kịp thời thì khả năng bình phục hoàn toàn sẽ cao, ngược lại nếu chậm sẽ khiến cho người bệnh gặp tai biến như nói ngọng, khó nói, liệt nửa người,… thậm chí dẫn đến tử vong.

Thiếu oxy lên não

  • Việc tuần hoàn máu không tốt sẽ khiến não bị thiếu oxy. Triệu chứng này thường gặp ở những người bệnh bị thiếu máu hoặc từng mắc các bệnh lý về tim mạch. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ khiến cho người bệnh có thể rơi vào trạng thái mơ màng, hay nhầm lẫn. Nếu được giải quyết tình trạng thiếu máu một cách nhanh chóng kịp thời sẽ giúp cho não bộ không bị tổn thương. Tuy nhiên, nếu để tình trạng này kéo dài, có thể dẫn đến hôn mê, thậm chí gây tử vong.

Xuất huyết não

  • Đây là tình trạng chảy máu nội tạng trong khoang sọ, xảy ra khi mà các thành động mạch bị suy yếu và vỡ ra, máu chảy vào trong khoang sọ làm áp lực nội sọ tăng lên. Tình trạng này có thể xảy ra do bất kỳ sự bất thường nào liên quan đến việc lưu thông máu. Người bệnh có thể bị mất ý thức, tổn thương não và tử vong. Đây là hậu quả của thiểu năng tuần hoàn não kéo dài nguy hiểm, người bệnh cần được cấp cứu kịp thời.

Phù não

  • Là tình trạng khi nước bị tích tụ trong khoang sọ gây ra hiện tượng phù não, làm tăng áp lực lên não bộ, đè nén vào các mô não và gây hư hại các vùng não này nếu không được xử lý kịp thời, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cơ thể.
Chế độ ăn uống, sinh hoạt giúp bạn phòng tránh được bệnh

Điều trị thiểu năng tuần hoàn máu não

Dùng thuốc điều trị

Biện pháp nội khoa là sử dụng thuốc để điều trị bệnh thiểu năng tuần hoàn não. Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều loại thuốc chữa căn bệnh này, tùy vào nguyên nhân và tình trạng hiện tại của người bệnh mà sẽ được chẩn đoán và điều trị bằng các loại thuốc khác nhau:

  • Dùng các loại thuốc dạng uống và tiêm như: Betaserc, Sibelium, Tanganil,…
  • Dùng các loại thuốc cải thiện tuần hoàn não bằng các cơ chế khác nhau như cung cấp oxy, làm giãn mạch máu, tăng lưu thông mạch máu bằng các loại thuốc như: StugeronPiracetam, Duxil, …
  • Dùng các loại thuốc Đông y như: Thục dung, sinh địa, sơn tra, đan sâm, nữ trinh tử,… để sắc uống.

Điều trị ngoại khoa

Đây là biện pháp được chỉ định cho người bệnh có biểu hiện tai biến mạch máu tạm thời, nguyên nhân do động mạch đốt sống thân nền hoặc bị xơ vữa động mạch cảnh trong:

  • Với người bị động mạch đốt sống thân nền: Cần được phẫu thuật lấy huyết khối, cắt bỏ quai bất thường của động mạch đốt sống, khai thông mạch giúp máu lưu thông dễ dàng.
  • Với người bị động mạch cảnh trong: Cần phẫu thuật khai thông động mạch bằng phương pháp ghép hoặc bắc cầu.

Để điều trị bệnh hiệu quả và an toàn thì phải tìm nguyên nhân và điều trị tận gốc nguyên nhân, kết hợp với điều trị triệu chứng. Vì vậy, bạn cần đến khám bệnh tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán, xác định nguyên nhân và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Biện pháp phòng ngừa bệnh

Để giảm thiểu tối đa nguy cơ gặp phải những hậu quả của bệnh thiểu năng tuần hoàn não kéo dài, người bệnh cần tuân thủ:

  • Điều trị ngay và sớm nhất những triệu chứng ban đầu của bệnh thiểu năng tuần hoàn não.
  • Tăng cường bổ sung các loại thịt nạc, thịt da cầm bỏ da, hải sản, ngũ cốc nguyên hạt, rau màu xanh đậm, trái cây, các loại dầu thực vật, nấm hương, mộc nhĩ,…
  • Hạn chế các loại thực phẩm chứa các chất béo xấu như thực phẩm đóng hộp, dầu mỡ động vật, mì chính, bột nêm, chất tạo ngọt,…
  • Không sử dụng thuốc lá, rượu bia, trà đặc, cà phê,…
  • Cần phải kiểm soát lượng đường có trong máu và huyết áp thường xuyên
  • Tập thể dục đều đặn, tham gia và các hoạt động nâng cao thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày như đi bộ, thể dục nhịp điệu, yoga, hít thở ở chậm, thiền giúp thư giãn tinh thần, thúc đẩy tuần hoàn máu lên não.
  • Ngoài ra, người bệnh còn có thể tham khảo các sản phẩm hoạt huyết thông mạch, chiết xuất từ thảo dược thiên nhiên để tăng cường lưu thông máu.

Duy trì một lối sống lành mạnh, tăng cường các hoạt động thể chất và hoạt động tư duy của não bộ. Kèm theo đó, duy trì một chế độ ăn phù hợp với tình trạng bệnh cũng giúp ích nhiều trong việc ngăn ngừa thiểu năng tuần hoàn não.